Links

Door de jaren heen..

Antonius laurentius vereijken 2.jpg
Parenteel van Mathys Verreycken

Geschiedenis van achternamen


De eerste oproep in de noordelijke Nederlanden om een achternaam aan te nemen was op 11 augustus 1811. Dit hield in dat een ieder binnen een jaar een vaste achternaam diende aan te nemen. Daarvoor moest men naar het gemeentehuis alwaar een verklaring werd opgenomen. Onder de mensen die in 1811 naar het gemeentehuis togen waren er een groot aantal bij die het aannemen van een achternaam niet al te serieus namen en een rare achternaam kozen.

Men was van mening dat het dragen van een vaste achternaam wel weer afgeschaft zou worden als er een einde zou komen aan de Franse overheersing. Men stond destijds nog onder gezag van de Franse keizer Napoleon. Vanuit de wachtkamer op het gemeentehuis steeg regelmatig een daverend gelach op als iemand het weer eens bont gemaakt had.

Namen als: Simon Boterkop, Kees Platvoet, Auke Armoedzaaier en Karst Schijthuis werden opgegeven. Niets was te gek. Gelukkig werden dergelijke namen door de dienstdoende klerken veelal geweigerd.  

Omdat een jaar na 11 augustus 1811 nog lang niet iedereen gehoor had gegeven aan de oproep tot het vastleggen van een vaste achternaam volgde op 17 mei 1813 een nieuw decreet, met als uiterste termijn 1 januari 1814.

 

Ook aan dit decreet werd niet massaal gehoor gegeven en er volgde een derde oproep op 8 november 1825 met een termijn van 6 maanden waarbij een boete in het vooruitzicht gesteld voor een ieder die aan deze oproep geen gehoor had gegeven.

Dit hielp. In 1826 had vrijwel iedereen een achternaam zodat begin 1826 op de vraag,”Wat is uw Van? (Van is Frans voor achternaam) nagenoeg niemand meer hoefde te antwoorden,”Ik ben zonder Van”.  Zondervan,.... een naam die heden ten dage nog in Nederland voorkomt.

 


Achternamen


De oorsprong van familienamen is voornamelijk terug te voeren tot een viertal bronnen:

  • Patronymica, voorbeelden  zijn o.a.: Peeters(soone) en Hendrickx(soone).
  • Patronymi, namen ontleedn aan patronumi lichamelijke eigenschappen en tenslotte geografische namen.
  • Beroepsnamen, Keersmaekers en De Mesmaeker zijn duidelijke beroepsnamen.
  • Geografische namen.

 

Namen uit natuur en omgeving:

De vierde groep, de geografische namen, leert ons heel wat over de omgeving waarin onze voorouders leefden en ook wel over de eerbied en het ontzag die ze hadden voor hun leefwereld. In deze context bespreken we alleen de namen die met ons onderwerp te maken hebben.

 

Bossen en bosjes waren zeker aanwezig, hun voorkomen vinden we in:

- Van den Bosch, Bosmans, Van Loo(y) (Loo=bos).

 

De in het bos veel voorkomende bomen komen terug in volgende namen:

- Verrijcken, Van Eycken,

- Verlinden, Lindemans,

- Berckmans,

- Uytterwilghen,

- Van Espen (esp=ratelpopulier),

- Van den Abeele,

- Van Es(ssche),

- Baeckx (beuk) en Haeghedoorn

 

Open plekken in het bos zijn vereeuwigd in namen als:

- Laeremans, Van Laer.

 

Water speelde in het leven de rol van vruchtbaarheidsbrenger, maar ook van gevaar, bedreiging:

- Van den Broeck(broek = moeras),  Moeremans (moer=moeras), Van Veen

- Van de Watere, Van de Vijvere, Van de Ven, Van der Sloten, Vanderiviere,  

- Verbeeck, Van der Vliet, Van der (Ver)Vloet,    Vermeer (meer =  laag gelegen weiland),

- Van de Poel, Poelmans, Puttemans, Van de Oever, Borremans (born=bron),

- Verdonck (donk=hoogte in een moerassige omgeving).

 

De mens probeerde op dat water invloed te krijgen en het te bedwingen:

- Van Dijck, Dijckmans,

- Van de Voorde, Vervoort (voorde=doorwaadbare plaats),

- Verbruggen, Brugmans, Van den Amer.

 

In de loop der eeuwen ontgon de mens heel wat natuur en in hun plaats kwamen andere landschapselementen:

- Van der Heyden,

- Van der Weyden, Verwey.

 

Ontgonnen gronden konden worden gebruikt als akkers voor de mens:

- Van den Acker, Akkermans

- Van der Aerde,

- Van de Velde, Veltmans.

 

Tussen die velden waren net zoals nu hagen en houtwallen als houtproducent aanwezig:

- Verhaegen, Van Hout, Verboom.

 

Opvallende landschapselementen als heuvels werden al snel bergen genoemd:

- Van den Heuvel, Bergmans,   

- Van den Daele.

 

Een ander type geografische namen verwijst naar dorpen, gehuchten ... van afkomst:

- Rijmenan(mt)s, Van Rijmenant, Van Haacht, Van Keerberg(h)en, 

- Van Mechelen, Van Leuven, ...

 

Enkele schrijfwijzen betreffende de naam Vereijken:

Eyken Van der, Van der Eijk, Van (der) Ey(c)ke(n), Van (der) Eij(c)ke(n), Van der Reycken, Van den Reijcken, -Reyken, Van der Ick(en), Van der Ickx, Van der Ieck, Vandéric, Van (der) Ee(c)ken, Vonderhecken, Van der Reken, Van (der) Ecken, (van) Heecke, Van Heek(e), Verheijke, Vereycke(em), Vereij(c)ken, Verreijke(n), Verreijcken, Ver(r)ey(c)ken, Van der Yken, -Ycke(n), Van der Ryken, Van de(r) Rijck(e), Van de Rijke(n), Van de Ryck(e), Van de Ry(c)ken, Van Drick, Van Driken, Veryke, Verijke(n), Verrijck, Verryck, Verryke(n), Vereeke(n), Vereeck, Vere(e)cke(n), Verre(c)k, Verrecken, Vereckens, Vereecque, Vereque, Vreeke(n), Vrey(c)ken, Vreijken, Verhee(c)ke(n), Verheck(en), (van der) Eycken, (van) Eycken, (van) Eyck, Van Eecke, ...